دستور زبان فارسی و روسی

دستور زبان فارسی و روسی

دکتر وحیدیان کامیار در «دستور زبان فارسی (۱)» در بخش «اسم» ضمن بررسی وابسته های پیشین و پسین اسم، به این نکته اشاره می کند که موارد زیر می توانند به عنوان وابسته ی پیشین در کنار اسم قرارگیرند:

۱)    صفت اشاره: این کتاب؛

۲)    صفت پرسشی: کدام کتاب؛

۳)    صفت مبهم: هر کتابی؛

۴)    صفت شمارشی اصلی: دو کتاب؛

۵)    صفت شمارشی ترتیبی نوع ۱ با پسوند –ُ مین: چهارمین خیابان؛

۶)    صفت عالی: بزرگ ترین درخت. (وحیدیان کامیار، ۱۳۷۹، صص ۷۰-۷۳)

و موارد زیر می توانند نقش وابسته ی پسین را برای اسم ایفا کنند:

۱)    صفت شمارشی ترتیبی نوع ۲ با تکواژ–ُ م: ردیف چهارم؛

۲)    مضاف الیه: درب خانه؛

۳)    صفت بیانی: خانه ی نوساز. (وحیدیان کامیار، ۱۳۷۹، صص ۷۹-۸۴)

ترکیبات واژگانی از نوع ترکیبات اسمی

با بررسی مثال های ذکر شده می توان نتیجه گرفت که این ترکیبات، همان ترکیبات واژگانی از نوع ترکیبات اسمی هستند که واژه ی اصلی آن ها با یک اسم بیان شده است. البته ذکر این نکته لازم است که زبان شناسان ایرانی به ترکیب فعل ها با دیگر اجزای سخن اشاره ای نمی کنند.

همان طور که پیش تر اشاره شد، در میان زبان شناسان ایرانی تنها احمد شفائی در کتاب خود با عنوان «مبانی علمی دستور زبان فارسی» که در سال ۱۳۶۳ به چاپ رسیده است، ترکیب واژه را در زبان فارسی بررسی می کند. البته با توجه به این که وی تحصیلات تکمیلی خود را در کشور شوروی سابق گذرانده است، و به این خاطر با صرف و نحو زبان روسی آشنایی داشته، از وجود چنین مسئله ای در زبان- شناسی مکتب شوروی آگاهی پیدا کرده است.

زبان شناسان مکتب شوروی

شفائی با این دید، که برگرفته از دیدگاه زبان شناسان مکتب شوروی می باشد، اقدام به نگارش این بخش از کتاب خود نموده است. وی از ترکیب واژه با عنوان   «ترکیب ها» نام می برد. شفائی در بخش نحو درباره ی «ترکیب ها» چنین می نویسد:

«قبل از هر چیز باید خاطر نشان ساخت که ترکیب ها صرف نظر از شکل پیوندگیری عناصر متشکله و نیز تعداد آن عناصر به هر حال یک واحد نحوی نومیناتیف (نامی) هستند، بدین معنی که ترکیب به هر شکل که باشد مانند اسم در جمله به کار رفته و به پرسش های ویژه ی اسم، یعنی «که؟» و «چه؟» پاسخ می دهد.

هرگز نباید ترکیب را با جمله که یک واحد پردیکاتیف (خبری) است، اشتباه نمود. ترکیب های کنونی زبان فارسی از نظر شکل پیوندگیری عناصر متشکله ی خود در دو دسته ی بزرگ گردآمده اند: ترکیب های اضافه ای و ترکیب های مجانب». (شفائی، ۱۳۶۳، ص ۱۳۷)

در ادامه شفائی ترکیب های اضافه ای را این چنین توصیف می کند:

« ترکیب های اضافه ای عمده ترین و بزرگ ترین دسته ی ترکیب های کنونی زبان فارسی را تشکیل می دهند و چنانچه از نامشان پیداست پیوند اجزای آن ها از راه رابطه ی نحوی  «اضافه»  برقرار می گردد: کتاب مفید، دانای اسرار، خوب خوب، …

  به استثنای محدودی می توان گفت که در ترکیب های اضافه ای دو عنصری فارسی کنونی معمولا جزء اول ترکیب، اسم بوده و همان اسم است که عنصر عمده و اساسی ترکیب را  تشکیل می دهد.  جزء دوم ترکیب اضافه ای معمولا عنصر درجه دوم و عنصر تعیین کننده ی جزء نخست می باشد». (شفائی، ۱۳۶۳، ص ۱۳۸)

۰ پاسخ به "دستور زبان فارسی و روسی"

ارسال یک پیغام

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

          

درباره ما

موسسه آموزش عالی آزاد گسترش مدیریت دارای مجوز رسمی از وزارت علوم ایران جهت برگزاری دوره های مدیریتی و زبان در جهت توسعه و پیشرفت علمی فعالیت مینماید 

آدرس و شماره تماس موسسه:

دفتر مرکزی

تهران میدان ولیعصر -پایین تر از سفارت عراق -بن بست صدف -موسسه آموزش عالی آزاد گسترش مدیریت تهران

تلفن :-02188905800-02188908574-02188913000

دفتر سیدخندان

تهران نرسیده به پل سیدخندان جنب کوچه‌ی مهاجر پلاک ۸۹۸

تلفن : ۰۲۱۸۸۵۱۰۴۹۵

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به گسترش مدیریت تهران می باشد
X